November, een maand van contrasten: de herfstkleuren en het zachte licht tegenover de korter wordende dagen en de naderende winter. Deze maand stond bij ons in het teken van nieuws. Erfgoedcentrum Klooster Sint Agatha heeft zich namelijk als nieuwe partner aangesloten bij BrabantinBeelden. Wanneer je een paar films verkent, zul je ontdekken hoe het kloosterleven in de jaren 30 tot 80 nadrukkelijk een stempel drukte op het dagelijks leven in Brabant en Limburg. Het zijn unieke beelden! Ze vormen een waardevolle aanvulling op onze filmcollectie, omdat ze historische, culturele en sociale aspecten van een bijzondere periode voor toekomstige generaties bewaren.
Maar er is meer nieuws: het BHIC heeft deze week aangekondigd dat het drie nieuwe beurzen voor onderzoek in Brabantse archieven, foto’s, films en audio aanbiedt: twee fellows voor het Elisabeth H. Korvezee Fellowship en één fellow voor het gloednieuwe Charles W. Manders Fellowship. Hieronder lees je meer over deze beurzen en ontdek je waarom onderzoek zo belangrijk is voor het behoud van onze gezamenlijke geschiedenis van Brabant.
Margot America, redactie
Archief Raad van Brabant: pareltjes voor onderzoekers!
Het archief van de Raad en Leenhof van Brabant is een van de belangrijkste archieven bij historisch onderzoek in Brabant tot 1811. Wist je dat je er via drie online zoekingangen een schat aan personen, plaatsen en gebeurtenissen kunt vinden? Daarnaast zijn grote delen van dit archief gescand.
Nieuwe bronnen oktober online
Na een periode vol stemformulieren, verkiezingsuitslagen en zetelverdelingen, komen wij met een lijstje waar iedereen blij van wordt: het overzicht met nieuwe bronnen en indexen die afgelopen maand online kwamen op onze website. Veel plezier en succes bij het onderzoek!
Drie nieuwe beurzen voor onderzoek in Brabantse archieven en beeld en geluid
Het BHIC stelt drie nieuwe beurzen beschikbaar voor onderzoek naar het verleden van de provincie Noord-Brabant: twee fellows voor het Elisabeth H. Korvezee Fellowship en een fellow voor het nieuwe Charles W. Manders Fellowship. Deze fellowships staan open voor jonge enthousiaste onderzoekers die niet langer dan drie jaar geleden zijn afgestudeerd (bachelor/master) voor de periode maart tot en met juli 2026.
Nieuwe buren op de Bossche Citadel!
Op 29 oktober 2025 vierde Erfgoed Brabant haar nieuwe onderkomen op de Bossche Citadel, een parel in de Bossche en Brabantse geschiedenis. Daarmee is de Citadel naast het BHIC nu ook thuisbasis van Erfgoed Brabant. Twee organisaties die samen de rijkdom van de Brabantse geschiedenis bewaren, delen en vertellen. De feestelijke opening markeert de samenwerking tussen BHIC en Erfgoed Brabant.
Het nieuwe Charles W. Manders Fellowship ondersteunt wetenschappelijk onderzoek en creatieve projecten die het Brabantse verleden zichtbaar en hoorbaar maken. Maar wie was Charles Manders, en wat heeft hij te maken met de oorsprong van de televisie?
In deze podcast ontrafelen we de Brabantse wortels van de televisie, die we danken aan de slimme koppen uit Eindhoven. We onderzoeken hoe het komt dat de televisie in de jaren ‘50 zo’n sterke band met Brabant had en waarom die link nog steeds bestaat. Charles Manders speelde hierin een cruciale rol: hij realiseerde op 1 november 1948 de allereerste televisie-uitzending in Sint-Antonis.
Luister mee en ontdek de onmiskenbare invloed van Brabant op de televisiewereld!
Joost Prinsen voelde voor velen als een vertrouwd gezicht, van Erik Engerd tot De Zevensprong en Met het Mes op Tafel. Zijn warmte en veelzijdigheid maakten hem onvergetelijk. Collega Anton dook in het archief en vond stukken over zijn gymnasiumtijd in Den Bosch.
De oud-rechterlijke aktes van Lithoijen rond 1800 werpen een levendig licht op het dorpsleven aan de Maas, onder de invloed van ’s-Hertogenbosch, Oss en Megen. Ze tonen hoe weinig samenleven in de kern is veranderd. (Bijdrage: Stef van Eijndhoven)
Wat deed de oorlog met een gewone Waalwijker in de laatste, bange maanden van 1944 en 1945? In zijn dagboek vangt Wim Leenaerts het leven tussen hoop, honger en bevrijding — rauw, eerlijk en dichtbij. (Bijdrage: Bert Meijs)
Weet jij waarom er soms zomaar één boom midden in een wei staat, dicht bij een boerderij? Achter die stille getuige schuilt een verhaal van zorg, verlies en het harde boerenbestaan in de jaren ’40. (Bijdrage: Gerard Veltman)
Jan van de Coolwijk (84) uit Haren belandde als 19-jarig menneke in 1960 pardoes bij de Papoea’s in Nieuw-Guinea. Hoe dat kwam? Blik met hem terug op een beetje vergeten stukje vaderlandse geschiedenis. (Bijdrage: Maarten van de Rakt)
Historisch wist-je-datje
Lourdesgolf in Brabant
Waarom zijn Lourdesgrotten zo’n blijvend fenomeen in Brabant? In 1858 verscheen Maria volgens de jonge Bernadette Soubirous achttien keer in een grot bij Lourdes, met de boodschap “Ik ben de Onbevlekte Ontvangenis.” Dit leidde wereldwijd tot een ware Lourdesgolf.
In Noord-Brabant verschenen al snel meer dan honderd kopieën van de heilige grot.
En waarom bouwden zoveel plaatsen Lourdesgrotten? Ondernemende pastoors zagen dat deze grotten de Mariadevotie versterkten en veel gelovigen aantrokken. Bedevaartsoorden zoals Katwijk en Sint-Willebrord bloeiden op. Ook kloosters, vooral meisjesscholen, bouwden mini-Lourdesgrotten, vaak met hulp van Brabantse en Belgische grottenbouwers.
Toen kloosters leegliepen, verdwenen veel grotten, maar sinds 2000 krijgen ze opnieuw aandacht. Mensen zoeken er rust, inkeer en troost. Terwijl kerken leger worden, blijven de Lourdesgrotten van Brabant stille getuigen van devotie. Op de website van het BHIC kun je ontdekken waar (bijna) alle Lourdesgrotten in Brabant te vinden zijn. Heb jij een Lourdesgrot in de buurt die je herkent?
Foto: De oorspronkelijke grot in Lourdes, 2014 (BHIC)
