Op de vlucht: sporen van een Belgisch verhaal

Op 20 juni vond Wereldvluchtelingendag plaats, een dag die wereldwijd stilstaat bij de kracht en moed van mensen die gedwongen zijn hun thuisland te ontvluchten om te ontsnappen aan conflict of vervolging. Ook in onze archieven vind je veel verhalen van mensen die gevlucht zijn, denk aan de vluchtelingenkaarten.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog vluchtten honderdduizenden Belgen naar Nederland, waar zij werden opgevangen in onder meer steden en speciale vluchtoorden zoals Uden. In onze collectie vind je uit deze periode maar liefst 16.000 vluchtelingenkaarten, een bijzondere bron die laat zien wie deze mensen waren en waar zij in Nederland verbleven. Op deze kaarten staan persoonsgegevens zoals naam, geboortedatum en geboorteplaats, hun herkomst in België en gegevens over hun verblijf in Nederland, waaronder opvanglocatie en aankomst. Zo brengen deze kaarten hun vlucht heel concreet en menselijk in beeld.

En als je deze sporen volgt, zie je iets dat verder reikt dan hun verhaal: vluchten is van alle tijden. Door de eeuwen heen zijn mensen steeds opnieuw op drift geraakt door oorlog en geweld. Misschien hebben we allemaal, ergens in onze familiegeschiedenis, voorouders die ooit moesten vluchten?

Margot America, redactie

Op de vlucht in de Eerste Wereldoorlog

Duizenden mensen slaan op de vlucht, maar wat blijft daarvan zichtbaar in de geschiedenis? In deze bron doorzoek je meer dan 16.000 vluchtelingenkaarten van Vluchtoord Uden. Ontdek of je familie voorkomt in de sporen van de Eerste Wereldoorlog (1914-1918).

Nieuwe bronnen juni online

Het is nu mogelijk om via de stamboomzoekmachine door 60.000 persoonsvermeldingen te zoeken in militaire keuringsregisters uit Brabant (1912-1918). Maar daarnaast hebben we nog een hele keur aan andere indexen, bronnen en aanwinsten digitaal beschikbaar gesteld in mei. Hier staan ze overzichtelijk op een rijtje!

Podcast nieuws: "Ik had niks te zeggen"

"Je gaat later toch trouwen, waarom zou je dan doorleren?" Een zin die we ons nu nauwelijks nog kunnen voorstellen, maar voor veel meisjes in de jaren zestig was dit de harde realiteit. De keuze voor de huishoudschool was vaak geen echte keuze, maar een vaststaand pad.

Was de huishoudschool vooral een knellend keurslijf vol strijk- en kooklessen? Of vormde ze juist, paradoxaal genoeg, een belangrijke stap richting vrouwenemancipatie? In deze nieuwste podcastaflevering blikken oud-leerlingen Gonny, Ans en Dorothé openhartig terug. Over de frustratie van niet mogen doorleren, maar ook over vriendschappen en warme herinneringen die ze eraan overhielden. Historicus Laura van Hasselt (Universiteit van Amsterdam) plaatst dit in een breder perspectief en laat zien hoe deze scholen mede de blauwdruk vormden voor de maatschappij van vandaag.

Luister naar de podcastaflevering 1: De Huishoudschool "Ik had niks te zeggen"

Een blad uit een oude agenda van Dorothé (foto privé collectie)

Beste verhalen deze maand

Het bokkenstation Langs de Bokkenweg in Halsteren lag ooit het landelijk bekende “Bokkenstation”, een geitenfokstation dat zelfs in landelijke vakliteratuur opdook. Wat vandaag een rustig pad door de Grote Melanen is, blijkt een plek vol verrassende agrarische geschiedenis. (Bijdrage: Willem Kruf)
	Verdwenen pracht in Warandepark Textielbaron Piet de Wit liet begin 20e eeuw in Helmond een indrukwekkende villa bouwen: Peapark, symbool van rijkdom, liefde en ambitie. Na het faillissement in 1925 verdween het landhuis, maar in het Warandepark herinneren nog enkele betonblokken aan deze verloren pracht.
Milicien 64-007 Het is een koude februarimorgen in 1964 wanneer een groep jongens in Westerhoven samenkomt met dezelfde oproepkaart voor de militaire keuring en dezelfde onzekerheid over wat hen te wachten staat. Van de keuring in Breda tot de opleiding bij de Marine in Hollandse Rading en Den Helder. (Bijdrage: Wim van de Kerkhof)
	Een kusje met gevolgen Een kusje in een herberg in Boxmeer loopt in 1865 compleet uit de hand. Wat begon als een onschuldig avondje eindigt in klappen, een rechtszaak en een veroordeling in Den Bosch. Lees het verhaal van deze opmerkelijke dorpsruzie. (Bijdrage: Geurt Franzen)
Bestraffing van 'moffenmeiden' Wat gebeurde er in Noord-Brabant met vrouwen en meisjes die na de bevrijding omgang hadden met Duitse militairen? In dit dossier onderzoekt Oud BHIC-fellow Ina-Maria Duynhouwer hoe zij werden behandeld en bestraft. Ontdek de verhalen achter deze beladen naoorlogse geschiedenis.

Historisch wist-je-datje

Eeuwenoude traditie brengt Boxtel samen

Op de eerste zondag na Pinksteren trekt de Heilig Bloedprocessie traditiegetrouw door de straten van Boxtel. Zo’n vierhonderd Boxtelaren lopen mee in de kleurrijke stoet, met historische kostuums, vaandels, muziek en Bijbelse taferelen.

Centraal staat de bloeddoek, die herinnert aan het bloedwonder dat zich volgens de overlevering rond 1380 in Boxtel voltrok.
De oorsprong van deze traditie gaat eeuwen terug. Tijdens een mis morste priester Eligius van den Aker wijn op het altaardoek en de corporale doek. De vlekken zouden zijn veranderd in het bloed van Christus. Het wonder werd in 1380 officieel erkend, waarna pelgrims naar Boxtel kwamen. In 1924 keerde de corporale doek terug naar Boxtel en kreeg de Heilig Bloedprocessie nieuw leven.

Tegenwoordig heeft de processie naast een religieuze ook een sterke sociale betekenis. Schoolkinderen, muzikanten, vrijwilligers en oud-Boxtelaren komen samen om deze traditie levend te houden. Daarmee is de Heilig Bloedprocessie uitgegroeid tot een jaarlijkse ontmoeting die generaties verbindt en de gemeenschap van Boxtel versterkt.

Heilig Bloedprocessie, Mariale groep, Boxtel ca. 1954 (Foto: Het Zuiden, BHIC)

Het geheugen van Brabant: ga naar www.bhic.nl

Vind ons leuk

Luister hier

Foto's & films

Lees verhalen

Volg ons op Instagram

redactie@bhic.nl | 073-6818500 | doorsturen

Uitschrijven