De essentie van de meeste zelfhulpboeken is het aanleren van een gewoonte. Voor gevorderden is de uitdaging het afleren van een gewoonte: anders eten, meer bewegen of het zeurstemmetje over je bibbers voor wat dan ook tot orde leren roepen.
Na een snelle diagnose, die je uiteraard zelf kunt stellen als het gaat om zoiets als een verbeterslag in je dagelijks bestaan, volgt een voor iedereen doenlijk stappenplan.
De jaarwisseling schijnt er een uitgelezen moment voor te zijn, hoewel je dan stevig moet doorlezen in de boeken die je net met Sinterklaas of Kerst hebt ontvangen van gulle gevers die je graag ondersteunen in je strijd tegen stress, idioten, de weegschaal of slechte gewoontes. Ik bedoel natuurlijk ’te verbeteren gewoontes‘, want om het nou meteen slecht te noemen wat je jezelf hebt aangeleerd, is niet erg motiverend. Uit onderzoek blijkt dat je het positief en concreet moet formuleren om het allemaal een beetje onder de knie te krijgen.
Zonder onderzoek lukt het natuurlijk niet om het zoveelste verbeterboekje overtuigend vol te krijgen. Het is handig dat je als auteur kunt verwijzen naar hogere machten. Je zou het ook letterdieverij kunnen noemen om met andermans ideeën aan de haal te gaan in een publieksvriendelijke variant van ’een beetje van mezelf en een beetje van Maggie‘. Maar dat kan de lezers met goede voornemens er niet van weerhouden vol moed en hoop aan de slag te gaan met de nieuwe titels die jaarlijks verschijnen. Er zijn zelfs receptenboeken vol schrijfgewoontes voor bestsellerauteurs in de dop om te voorkomen dat ze windeieren leggen.
Langzamerhand werd bekend dat je je voornemens kunt koppelen aan bestaande gewoontes. Dus toen schreef iemand dat je je toetje kunt vervangen door een wandeling, als nieuwe gewoonte - om meer te bewegen. In het korte bericht stond dat je dan de avondmaaltijd aan een wandeling gaat linken. Voor mij zou dat een incidentele gebeurtenis worden in plaats van een gewoonte, aangezien ik gebruikelijk niet in drie gangen dineer en als ik dat wel doe, niet voortijdig het daartoe zorgvuldig uitgekozen restaurant wil uitlopen. Kennelijk gaat het hier om een een avondwandeling en ik zie opeens volop mogelijkheden om ook een ontbijt-wandel-link of een lunch-wandel-link te leggen. Ik weet alleen niet hoe ik die ene boterham die ik dan eet moet gaan vervangen door een wandeling. Dat wordt een linke link.
Je ziet dat ik al wat ingrediënten heb verzameld voor mijn aanstaande bestseller, maar daarbij loop ik tegen een paar tegenvallers aan. Zo moet ik natuurlijk leuke anekdotes aandragen. Dat het wel eens misloopt, maar dat de goede gewoontes zich in de loop van mijn leven volop aaneen rijgen door mijn specifieke, goed onderzochte en doordachte aanpak van gewoontevorming. Zonder nu door mij even over het hoofd geziene gewoontes te willen verzwijgen, kan ik lastig beweren dat ik een gewoontedier ben. Om mijn gebrek aan ervaringsdeskundigheid een beetje te verhullen, deed ik een kleine test.
Ik leerde mezelf recent - maar meer dan twee maanden geleden - aan om mijn pyjama netjes op te vouwen en niet als een propje onder mijn kussen te verstoppen. Volledig overbodige handeling, maar best overtuigend als gewoonte toch?
Het kan weliswaar net zo goed om half zeven als om half elf gebeuren, want behalve dat ik m’n tanden bijtijds poets, heb ik weinig ochtendrituelen. En een kledingrekje vol onopgevouwen spul.
Zo’n 44% van de mensen waagt binnenkort een poging om - in 66 dagen, dat is ook al voor je uitgezocht - een nieuwe gewoonte aan te leren. De andere 56% neemt een ander startmoment of heeft de gewoonte om geen gewoontes aan of af te leren. Of vraagt zich gewoontegetrouw af in deze tijd van het jaar of het de moeite waard is om - precies nu - gedragsverandering na te streven en wat dan prioriteit zou moeten hebben.
P.S. Dan weet je nu ook waarom dit schrijfproject op onregelmatige basis verschijnt.
Jip's venster op de wereld
