Klik hier om deze email in uw browser te lezen 

  

VALNIeuwsbrief         juni 2015

 
Woordje van de voorzitter
Geen tegenVALLENde cijfers!?
 
Met 496 deelnemende organisaties in 2012, 769 organisaties in 2013, 831 organisaties in 2014 engageerden zich wel 926 organisaties tijdens onze 4e editie van de Week van de Valpreventie. Een fantastische inzet van velen, die aantoont dat valpreventie leeft in Vlaanderen!
 
Maar ... recente cijfers uit de nieuwe gezondheidsenquête tonen aan dat in Vlaanderen nog steeds een op vier 75-plussers minstens 1 maal per jaar valt. Een op vijf valt daarbij gemiddeld 2 maal per jaar. De helft van deze ouderen voeren geen concrete interventies uit om nieuwe valpartijen te voorkomen. (WIV, 2015) Dit wordt ook in onze eigen survey bevestigd, waar 3 op 4 gezondheidwerkers aangeven dat ouderen weinig gemotiveerd zijn om valpreventiemaatregelen uit te voeren (EVV, 2015). Uit recente Amerikaanse cijfers blijkt bovendien dat meer dan de helft van de overlijdens ten gevolge van een onvrijwillig letsel, het gevolg is van een valpartij (Kramarow, 2015). 
 
Deze cijfers houden ons dus alert en illustreren dat valpreventie ook in de toekomst de nodige aandacht blijft vereisen! Ieders bijdrage is cruciaal en stimuleert ons als expertisecentrum om er, samen met jullie, verder werk van te maken! Deel je onze mening? Laat van je horen via ons EVV-prikbord!
 
                                              Prof. Dr. Koen Milisen, voorzitter EVV
Onderzoek
Het toepassen van valpreventiemaatregelen in de thuiszorg:  
een survey onderzoek in Vlaanderen
 
Doelstelling: Deze studie beschrijft in welke mate valpreventiemaatregelen door gezondheidswerkers in Vlaanderen worden toegepast bij thuiswonende ouderen. Bijkomend wordt inzicht verleend in bevorderende en belemmerende factoren voor de implementatie van valpreventiemaatregelen.
 
Methode: Een online survey gericht aan huisartsen, kinesitherapeuten, ergotherapeuten en verpleegkundigen werd uitgevoerd tussen december 2012 en februari 2013. Om deze gezondheidswerkers te bereiken, werd de vragenlijst via mail verspreid via de specifieke beroepsverenigingen en het brede netwerk van partners van het Expertisecentrum Val- en fractuurpreventie Vlaanderen.
 
Resultaten: De respons (n=1483) betreft 55% verpleegkundigen, 24% huisartsen, 17% kinesitherapeuten en 4% ergotherapeuten. Gezondheidswerkers zijn werkzaam in West-Vlaanderen (35%), Oost-Vlaanderen (25%), Antwerpen (17%), Vlaams Brabant (13%), Limburg (9%) of Brussel (1%).
 
Gezondheidswerkers geven aan mintens 1 maal per maand te worden geconfronteerd met valproblematiek (93%). Ze beschouwen valpreventie als zeer belangrijk (77%), en zijn van mening een positieve bijdrage te kunnen leveren aan de preventie van valpartijen (96%). Minstens 1 maal per jaar wordt actief navraag gedaan naar valpartijen (62%) en worden loop- en/of evenwichtsproblemen gescreend (84%). Een multifactoriële evaluatie wordt uitgevoerd in geval van een recent valincident (95%) of een verhoogd valrisico (76%). Door de helft van de gezondheidswerkers (51%) wordt dit besproken op een multidisciplinair overleg.
 
Gezondheidswerkers nemen de nodige verantwoordelijkheid tot opstarten van interventies die aansluiten bij de expertise van hun discipline, of verwijzen door naar de andere disciplines. Zo geven gezondheidswerkers meest frequent advies over onveilige situaties en gedragingen (93%), loophulpmiddelen (91%), personenalarmsysteem (89%) en aangepast schoeisel (85%). Gezondheidswerkers verwijzen voornamelijk door in geval van cataract (54%), medicamenteuze behandeling van orthostatische hypotensie (49%), herbeoordeling of graduele dosisreductie van medicatie (47%), behandelen (45%) en opsporen van osteoporose (44%) en behandelen van calcium of vitamine D tekort (43%). Ruim 1 op 2 gezondheidswerkers (54%) voorziet follow-up om het effect van het voorgestelde behandelplan te evalueren.
 
Gebrek aan tijd (60%), onvoldoende terugbetalingsmogelijkheden (54%) en personeelstekort (50%) leiden tot het niet prioriteit stellen van valpreventie. Gezondheidswerkers geven bovendien aan er vaak alleen voor te staan (48%) en onvoldoende kennis (23%) te hebben. Daarnaast krijgen ze valpreventie moeilijk gekoppeld aan routine-activiteiten (54%), ondervinden ze moeilijke communicatie met collega’s (31%) en ervaren ze gebrekkige doorverwijsmogelijkheden (27%). Ze suggeren tevens de nood aan een valkliniek in eigen regio (52%). Bijkomend geven gezondheidswerkers aan dat ouderen nog te vaak hun valrisico ontkennen of negeren (85%) en weinig gemotiveerd zijn om valpreventiemaatregelen uit te voeren (75%).
 
Conclusie: Gezondheidswerkers zijn zich bewust van het belang van valpreventiemaatregelen. De resultaten bevestigen de taakverdeling met betrekking tot multifactoriële evaluatie en interventie, zoals beschreven in de praktijkrichtlijn ‘Valpreventie bij thuiswonende ouderen: Praktijkrichtlijn voor Vlaanderen. Echter, de resultaten van dit rapport impliceren een verhoogde aandacht voor communicatie tussen de disciplines en een meer gestructureerde multidisciplinaire samenwerking. Een duidelijk valpreventiebeleid en regelgeving zal tevens bevorderend werken. Motiveren en sensibiliseren van ouderen blijft noodzakelijk. Voldoende kennis bij gezondheidswerkers is hierbij essentieel. Verder blijven inzetten op die factoren die de implementatie van valpreventie bevorderen is noodzakelijk om de gerealiseerde inspanningen te bestendigen en een efficiënt en effectief valpreventiebeleid in Vlaanderen op lange termijn te kunnen aanhouden, en waar nodig bij te sturen en te verbeteren.
 
Het uitgebreide rapport kan worden geraadpleegd via www.valpreventie.be.
   Activiteiten
  Week van de Valpreventie
 20-26 april 2015
 
Langdurig gebruik van slaapmedicatie verdubbelt de kans op een valpartij: blijf waakzaam en praat erover met je arts of apotheker!
 
Van 20 tot en met 26 april 2015 organiseerde het Expertisecentrum Val- en fractuurpreventie Vlaanderen (EVV) samen met het Vlaams Instituut voor Gezondheidspromotie en Ziektepreventie (VIGeZ) en het Lokaal Gezondheidsoverleg (Logo’s) de 4de Week van de Valpreventie, een sensibilisatiecampagne gericht aan de ouderen, hun omgeving en professionelen. Dit jaar namen 926 organisaties in Vlaanderen deel aan de Week van de Valpreventie.
 
De aandacht werd dit jaar gevestigd op de valrisicofactor slaapmedicatie. Heel wat ouderen nemen hun slaapmiddel immers al jaren. Nochtans werken slaapmiddelen maar voor een korte periode en heeft langdurig gebruik verschillende nadelen. Mensen die langer dan een maand slaappillen gebruiken, voelen zich vaker moe en suf overdag en kunnen zich niet meer goed concentreren. Ze zijn ook minder actief, waardoor spierkracht en mobiliteit afnemen. Deze nadelen verdubbelen de kans op een valpartij. Op oudere leeftijd heeft zo’n val vaak ernstige gevolgen, zoals breuken. Tijdens de 4de editie van de Week van de Valpreventie werden alle krachten gebundeld om ouderen te informeren dat ze deze nare gevolgen kunnen voorkomen én dat een goede nachtrust zonder slaappillen ook voor hen mogelijk is.
 
Ter ondersteuning van gezondheidswerkers werden door het EVV een aantal sensibilisatie- en educatiematerialen ontwikkeld, gaande van flyers en placemats met tips voor een goede nachtrust, over een educatiebrochure, tot algoritmes voor het oordeelkundig gebruik van psychofarmaca i.k.v. valrisico bij ouderen, en materiaal om een Medisch Farmaceutisch Overleg over slaap- en kalmeringsmiddelen in relatie tot valproblematiek te organiseren. Het werken met succesvolle getuigenissen helpt tevens de thematiek bespreekbaar te maken: bekijk het promotiefilmpje van het EVV, waarin 3 ouderen getuigen over het succesvol afbouwen en stoppen van slaappillen, en het positieve effect daarvan op hun dagelijks leven.

Nooit te oud om je slaapgewoonten in vraag te stellen

Op 21 april 2015 vond een persconferentie plaats in het Woonzorg- en Dienstencentrum Ter Putkapelle in Wilsele. Hierbij kwam EVV-voorzitter Prof. Dr. Koen Milisen toelichten waarom slaapmedicatie het valrisico verhoogt, welke maatregelen ouderen kunnen nemen om slaapmedicatie te stoppen en valpartijen te voorkomen en hoe gezondheidswerkers hen hierbij kunnen helpen. Ook waren een aantal actieve ouderen aanwezig die getuigden over hun persoonlijke ervaringen met slaapmedicatie, welke alternatieven zij gebruiken voor een goede slaapgewoonte en wat zij nog allemaal doen om valpartijen te voorkomen.

Award Week van de Valpreventie 2015
Ook dit jaar reikte het EVV de felbegeerde 'Week van de Valpreventie Award' uit. Tijdens deze editie wenste het EVV organisaties met een duurzame implementatie van valpreventiestrategieën te belonen. Uit maar liefst 145 inzendingen werd de winnaar gekozen: woonzorgcentrum Dilhome te Dilbeek, PROFICIAT! De verantwoording van de jury kan u hier lezen. Ook aan alle overige organisaties hartelijk dank voor de geleverde inspanningen! Het grote aantal inzendingen toont aan dat veel organisaties in Vlaanderen werken aan een duurzame valpreventie implementatie. Doe vooral zo verder en wie weet sleept u volgend jaar de Award in de wacht!
 
Week van de Valpreventie 2015 
Persconferentie WvdV
 
Persconferentie WvdV 2015
 
Perconferentie WvdV 2015
 
Sensibilisatiefilmpje medicatie - valrisico
 
Educatiebrochure ‘Van slaappillen kan je vallen’
Award Week van de Valpreventie 2015
In woord en beeld
Interessant om lezen!
 
Een greep uit het aanbod van online artikels:
  • Minerva: ‘Kan een minimale interventie door de apotheker het gebruik van benzodiazepines bij ouderen verminderen?’
  • Knack: 'Langdurig gebruik van slaapmiddelen verdubbelt de kans op een valpartij. Senioren worden daarom opgeroepen het gebruik ervan af te bouwen'
  • WeliswaarWeek van de Valpreventie: "Pillen doen vallen'
  • CM: ‘Eén op de zes gebruikt slaapmiddelen’
  • Het Laatste Nieuws: 'Senioren fietsen ronde van Vlaanderen'
Bijkomend verschenen nog zeer veel artikels in nieuwsbrieven, tijdschriften, lokale kranten ... Helaas beschikken we niet over een digitale link. 

Leuk om zien!
 
Een greep uit het aanbod van sfeerfilmpjes:

Filmpje AZ Sint Elisabeth Herentals WZC De Vliet gaat de uitdaging aan! de Ronde van Kampenhout - WZC Molenstee UZ Brussel: hoe rechtkomen na een val?
 
 
 
 
 

Varia
 
VAL-net
 
 
Elisa beweegt binnen gezinszorg
 
Elisa: meer bewegen!
 
 
CM project 'Slaapwel'
 
Vlaamse Ouderenraad
  • VAL-net betreft een samenwerking tussen de valkliniek van het UZ Leuven, het regionaal dienstencentrum van CM Leuven en Pyxima. Het doel van het project is om een platform te ontwikkelen dat ervoor zorgt dat de therapietrouw ten opzichte van adviezen, die verstrekt worden aan patiënten in de valkliniek, toeneemt. Hierbij wordt primair gefocust op de compliance van de oudere, maar tevens ook op de compliance van zijn zorgvertrekker(s). Een toegenomen therapietrouw moet het aantal valincidenten, en hieruit voortvloeiend ook de valgerelateerde letsels, bij ouderen merkelijk reduceren. Het project richt zich op thuiswonende ouderen met een valgeschiedenis (65-plussers) die op consultatie komen in de valkliniek. Samen met het proeftuinproject VAL-net stelt SEL GOAL een sociale kaart 'Vallen' op voor arrondissement Leuven. Deze sociale kaart bevat gegevens van zorgverleners en zorgorganisaties die belangrijk zijn bij het ondersteunen van ouderen met een valproblematiek (gangrevalidatie, transfertraining, woningaanpassing, hulpmiddelenadvies …). De gegevens van deze sociale kaart zullen ter beschikking worden gesteld aan zorgverleners uit de eerste en tweede lijn in kader van doorverwijzing. De gegevens zullen ook verschijnen op de website van SEL GOAL en het EVV. Bovendien is er de mogelijkheid om deze gegevens ook te laten opnemen in de bredere sociale kaart.
  • Elisa beweegt binnen gezinszorg: Om vallen te voorkomen promoten zes gezinszorgorganisaties uit Sint-Niklaas 'meer bewegen' bij hun cliënten. Gedurende 8 weken gaan thuisverzorgers met hun cliënten thuis aan de slag om meer te bewegen. 'Gezonde Gemeente' sprak met de initiatiefnemers over de bereikte successen binnen dit project en ging op bezoek bij Elisa, een energieke 85-jarige dame die sinds de start van het project elke dag met groot enthousiasme thuis haar oefeningen doet. Dit Liever Actiever project is een initiatief van het BOEBS-netwerk in Sint-Niklaas en wordt getrokken door stad en OCMW Sint-Niklaas en Logo Waasland vzw. Lees hier het volledige interview op de website van Gezonde Gemeente en bekijk de foto's op de facebookpagina van VIGeZ
  • CM lanceerde in januari het project Slaapwel. Hiermee wil CM mensen informeren en sensibiliseren over slaap, en hen ondersteunen naar gedragsverandering. Op www.cm.be/slaapwel kan je een slaaptest invullen, waarna je tips op maat krijgt. Daarnaast vind je er heel wat nuttige informatie over slaap, en een doe-boek. Voor zorgverleners is er een apart luik op de website, te raadplegen via www.cm.be/slaapenzorg.
  • Thema ouderenweek 2015 en de provinciale themadagen: Net zoals in 2014 trekt de Vlaamse Ouderenraad dit jaar naar de verschillende provincies voor de themadagen van 2015, die de noemer 'Mobiliteit en Openbare ruimte' krijgen. Meer info vind je terug op de website van de Vlaamse Ouderenraad.
Agenda
  • Week van de Valpreventie 2016! Op naar 1000 deelnemende organisaties tijdens de Week van de Valpreventie 2016? We hopen opnieuw op jullie enthousiaste deelname te mogen rekenen in de periode van 18 tot 24 april 2016. Zodra beschikbaar, wordt alle informatie op onze website gepubliceerd.  
Expo 60+ beurs
  • EU Fals Festival: 23-24 febuari 2016, Bologna: 'Implementation of innovation into policy and practice'
Contact

 
Juni 2015 ● Volume 4, editie 1 ● Expertisecentrum Val- en fractuurpreventie Vlaanderen
 Stuur deze email door naar een vriend