Klik hier om deze email in uw browser te lezen

 
  

VALNIeuwsbrief       Oktober 2012

 
Woordje van de voorzitter
Valpreventie ... blijf er even bij stilstaan!
 
Ik val – jij valt – zij vallen NIET MEER! Het Expertisecentrum Val- en fractuurpreventie Vlaanderen (EVV) maakt er samen met u werk van!
 
Begin maart 2012 ging onze vernieuwde portaalsite online. Hierop staan heel wat tips, richtlijnen en maatregelen voor de oudere, familie en hulpverleners, om de gezondheid van ouderen te bevorderen, zodat vallen en fracturen kunnen voorkomen worden. Eind april werd de eerste Vlaamse Week van de Valpreventie met groot succes georganiseerd. Zo'n 500 deelnemende organisaties engageerden zich, waarvoor een welgemeend woord van dank! Begin oktober is onze eerste nieuwsbrief een feit!
 
Wij hebben dus niet stilgezeten, maar hopen dat u wel even stilstaat bij het lezen van deze nieuwsbrief ... maar belangrijker nog, vooral even stilstaat bij valpreventie in de dagelijkse praktijk!
 
prof. Koen Milisen en het EVV-team
   Activiteiten
  Symposium 'Valpreventie bij ouderen: ook in Vlaanderen een blijvende uitdaging!
3 februari 2012
  
Op 2 februari 2012 reikte de rector van de KU Leuven een eredoctoraat uit aan prof. dr. Mary Tinetti van de Yale School of Medicine (USA). Prof. Tinetti krijgt deze eretitel omdat zij op het internationale forum een pionier is op het vlak van valpreventie bij ouderen.
 
Op basis van haar talrijke epidemiologische en interventionele studies heeft prof. Tinetti een vooraanstaande rol gespeeld in de ommekeer van de heersende opvatting van vallen als een onvermijdelijk gevolg van de vergrijzing, naar een vermijdbaar probleem met een multidimensionele set van risicofactoren die geïdentificeerd, geëvalueerd, en met succes behandeld kunnen worden. Verder is prof. Tinetti een schoolvoorbeeld van een klinisch onderzoeker die methoden ontwikkelt en uittest voor de vertaling van haar onderzoeksbevindingen in de dagdagelijkse klinische praktijk. Dit laatste is bijzonder belangrijk. De implementatie in de reële praktijk van effectieve multicomponente interventiestrategieën voor complexe geriatrische syndromen (zoals valproblematiek); en waarbij vaak verschillende disciplines in verschillende zorgsettings betrokken zijn, is immers geen vanzelfsprekendheid.
  
De aanwezigheid van prof. Tinetti in ons land was een unieke gelegenheid. In haar toespraak sprak ze onder andere over haar recente implementatiestudies waarin ze met succes aantoonde dat het gebruik van strategieën voor disseminatie gekoppeld aan strategieën voor praktijkwijziging, de routine praktijkgewoontes van clinici ten aanzien van valpreventie daadwerkelijk kunnen wijzigen, met een vermindering in valincidenten en gerelateerde letsels als gevolg.
  
Op het symposium liet moderator prof. dr. Eddy Dejaeger ook volgende  prominente sprekers aan het woord:
  • Prof. dr. Koen Milisen stelde in zijn voordracht de nieuwe Vlaamse praktijkrichtlijn voor valpreventie in woonzorgcentra voor.
  • Prof. dr. Steven Boonen lichtte toe hoe osteoporosebehandeling en valpreventie hand in hand gaan. 
  • Dr. Kim Delbaere gaf een overzicht van recent internationaal onderzoek (Falls and Balance Research Group Australië) op gebied van valangst bij ouderen.
  • Vlaams Minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Jo Vandeurzen gaf in zijn toespraak meer toelichting over zijn toekomstig beleid m.b.t. valpreventie in Vlaanderen.
Op onze website kunnen de voordrachten gedownload worden.
Prof. Dr. Mary Tinetti
Prof. Dr. Koen Milisen
Prof. Dr. Steven Boonen
Prof. Dr. Eddy Dejaeger en dr. Kim Delbaere
Dhr. Jo Vandeurzen, Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin
Prof. Dr. Mary Tinetti en stafmedewerkers EVV
Week van de Valpreventie 2012
23-29 april 2012
  
Het concept van de ‘Week van de Valpreventie’ ontstond in  2010 vanuit het LOkaal GezondheidsOverleg (Logo)  West-Vlaanderen. Gezien het succes, werd vanaf dit jaar de ‘Week van de Valpreventie’ uitgebreid naar gans Vlaanderen, zodat jaarlijks een weerkerende ’vitrine’ gecreëerd zal worden om val- en fractuurpreventie publiek in de belangstelling te plaatsen.
 
De ‘Week van de Valpreventie’ heeft als doel ouderen, hun familie en alle gezondheidszorg- en welzijnswerkers in Vlaanderen te sensbiliseren en te informeren over val- en fractuurpreventie. Tijdens deze week worden alle verenigingen, organisaties, intermediairen, woonzorgcentra, gezondheids- en welzijnswerkers enz., dit is iedereen die in contact komt met 65-plussers, aangesproken om samen te werken rond val- en fractuurpreventie.
 
De ‘Week van de Valpreventie’ betreft een samenwerking tussen het Expertisecentrum Val- en fractuurpreventie Vlaanderen (EVV), het Vlaams Insitituut voor Gezondheidspromotie en Ziektepreventie (VIGeZ) en Logo's, met ondersteuning van het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid.
 
De Week van de Valpreventie 2012 was alvast een groot succes, met zo'n 500 geregistreerde deelnemende organisaties. Graag danken we dan ook alle deelnemers voor hun inzet en medewerking tijdens deze eerste Vlaamse Week van de Valpreventie!
 
Noteer alvast in jullie agenda: Week van de Valpreventie 2013: 22-28 april!
Onderzoek
Determinanten van het verschil tussen het zelf-gepercipieerde en het fysiologische valrisico bij ouderen: cohort studie
 
 
Dr. Kim Delbaere
Valangst is een belangrijke psychologische risicofactor voor vallen, en kan een vermindering van de zelfstandigheid en van de levenskwaliteit teweegbrengen. Buitensporige valangst kan zelfs leiden tot verminderde fysieke conditie, sociale isolatie, depressie en psychologische onrust. Er is nood aan implementatie van effectieve strategieën ter reductie van valangst bij ouderen.
 
Het primaire doel van deze studie was om, op basis van een steekproef van 500 thuiswonende ouderen (70-90 jaar) in het oosten van Sydney, de impact van valangst op vallen en het dagelijks leven van ouderen beter te begrijpen. De discrepantie tussen het zelf-gepercipieerde (valangst) en het werkelijke, fysiologische valrisico stond aan de basis van dit onderzoek. 
  
Alle deelnemende ouderen (70-90 jaar) werden aan het begin van de studie aan een uitgebreid medisch, fysiologisch en neuropsychologisch assessment onderworpen. Bijkomend werd hen gevraagd om tijdens een follow-up periode van 12 maanden, een maandelijks valdagboek bij te houden. Van de deelnemende ouderen maakten er 149 (30%) één of meerdere valincidenten door tijdens het voorgaande jaar, en 214 (43%) deelnemers vielen één of meermaals tijdens de follow-up periode. Uit de resultaten bleek dat het risico op een val significant hoger was bij ouderen met een minder goede fysieke toestand en (onafhankelijk hiervan) bij ouderen met meer valangst.
 
De meeste deelnemende ouderen hadden een juiste inschatting van hun valrisico, d.w.z. het fysiologische (werkelijke) valrisico komt overeen met het zelf-gepercipieerde valrisico (valangst) van de oudere in kwestie. De auteurs verdeelden deze ouderen over twee groepen, nl. de energieke/vitale met zowel een laag fysiologisch als zelf-gepercipieerd valrisico, en de bewuste ouderen met zowel een hoog fysiologisch als zelf-gepercipieerd valrisico. Echter, bij ongeveer een derde van de steekproef kwam het fysiologische en zelf-gepercipieerde valrisico (valangst) niet overeen. Deze werden onderverdeeld in de angstige ouderen (die een laag fysiologisch valrisico hebben, maar zichzelf als een hoogrisico-persoon inschatten) en de berustende ouderen (die fysiologisch gezien een verhoogd valrisico hebben, maar zich daar geen zorgen om maken).
 
Schema artikel dr. Delbaere
Een belangrijke conclusie die de auteurs uit deze gegevens trekken, is dat voornamelijk een verhoogd zelf-gepercipieerd valrisico, het aantal valincidenten in de toekomst mee bepaalt, onafhankelijk van het fysiologische valrisico. De resultaten van dit onderzoek impliceren dat er bij een assessment van het valrisico zowel naar de psychologische als naar de fysiologische aspecten dient te worden gekeken, en dat de toe te passen interventies best afgestemd worden op de groep (energiek/vitaal, angstig, berustend of bewust) waarin de oudere zich bevindt.
Aan het woord
Interview met Paula Sémer
 
Heeft u zelf ervaring met vallen?
"Ik ben rond mijn 80e beginnen vallen, de ene valpartij na de andere, met barstjes en blauwe plekken als gevolg. Tot de huisarts me zei: als je nu nog één keer valt, dan ga je dood. Ik ben daar geweldig van geschrokken en heb gedacht, ik moet iets doen."
 
Wat heeft u hier persoonlijk aan gedaan?
"Ik heb onderzoek laten doen naar evenwichtsstoornissen o.a. mijn ogen laten testen en correcties in de bril laten maken. Ik heb kritisch nagedacht: wat gebeurt er als ik val? Voornamelijk haasten en niet met je gedachten erbij zijn. Als je op een bepaalde leeftijd bent, en je wil stappen, moet je daar met volle aandacht en concentratie bij zijn. Het is er voortdurend aan denken. Vallen moet je vermijden. Verder ben ik Taï chi gaan doen en oefen ik om spieren van benen, enkels en voeten te versterken."
 
Hoort vallen bij het ouder worden?
"Het wordt nogal gauw gezegd dat als mensen eenmaal vallen, ze maar moeten binnenblijven. Als ik zoiets hoor, word ik moedwillig en zeg ik ah neen, niet met mij! Ik wil wel voorzorgen nemen om niet meer te vallen en wil voorzichtiger zijn, maar wil wel de dingen blijven doen die ik graag doe. Vallen hoort niet sowieso bij oude mensen."
 
Wat vindt u van onze campagne ‘de Week van de Valpreventie’?
"Ik vind dat er meer aandacht voor senioren moet zijn in het dagelijkse leven, het openbaar vervoer, de toegankelijkheid van openbare gebouwen, de voetpaden ... er moet meer aandacht aan besteed worden. Men moet het de senioren gemakkelijker maken. De Week van de Valpreventie is een zeer goed initiatief om zowel ouderen als hun omgeving attent te maken op de gevolgen van vallen en hoe vallen kan vermeden worden: actief blijven en vallen vermijden!"
mevr. Paula Semer
mevr. Paula Semer: Nordic Walking
mevr. Paula Semer: Tai Chi
Varia
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 Referentiepersonen EVV
  • De praktijkrichtlijnen van het EVV - 'Valpreventie bij thuiswonende ouderen, praktijkrichtlijn voor Vlaanderen' en 'Valpreventie in Woonzorgcentra: praktijkrichtlijn voor Vlaanderen' - bieden een overzicht van datgene wat, op basis van de best beschikbare wetenschappelijke evidentie, effectief is in het voorkomen van valincidenten bij ouderen, aangevuld met de nodige klinische expertise van de partners van het EVV. Het is een leidraad, geen verplichting. Het kan je helpen om in de dagelijkse praktijk valincidenten te detecteren, te evalueren en te behandelen, om zo nieuwe valincidenten en de mogelijk ernstige gevolgen te voorkomen. De praktijkrichtlijngen zijn gratis ter beschikking via onze website, of kunnen in boekvorm aangekocht worden bij ACCO.
  • In 2011 werkte het EVV een draaiboek uit voor de ontwikkeling van een zorgpad voor valpreventie, ter ondersteuning van de multidisciplinaire samenwerking en de implementatie van de nieuwe praktijkrichtlijn 'Valpreventie bij thuiswonende ouderen, praktijkrichtlijn voor Vlaanderen' in het praktijkveld. Het draaiboek is gratis ter beschikking op onze website.  
  • De praktijkrichtlijnen voor de thuissetting en woonzorgcentra worden door de referentiepersonen valpreventie van het EVV (huisartsen, kinesitherapeuten, ergotherapeuten en verpleegkundigen) bekend gemaakt in Vlaanderen. Onze referentiepersonen geven vorming over val- en fractuurpreventie bij ouderen, mono- of multidisciplinair aan huisartsen, ergotherapeuten, kinesitherapeuten, verpleegkundigen en zorgkundigen. Voor meer informatie kan u contact opnemen met de referentiepersoon uit uw regio.
  • Recent ontwikkelde de Falls and Balance Research Group (o.l.v. Dr. Kim Delbaere) bij Neuroscience Research Australia (NeuRA) de Icon-FES app voor Ipad. Met deze app willen ze het meten/evalueren van valangst bij hoogrisicopersonen en het opstarten van gerichte interventies gemakkelijker maken voor gezondheidszorgwerkers. U vindt de Icon-FES app terug op de ITunes-website. Beschikt u niet over een Ipad, maar bent u evenwel geïnteresseerd in het gebruik van de Icon-FES? Neem dan zeker eens een kijkje bij onze downloads.
Agenda
  • De Week van de Valpreventie 2013 zal doorgaan van 22-28 april. Zodra beschikbaar, wordt alle informatie op onze website gepubliceerd. 
  • Onze referentiepersonen valpreventie zullen begin december in Leuven de opleiding 'Zicht op Evenwicht' van het Nederlandse Trimbos-Instituut volgen. Dit laat hen toe zich bijkomend te verdiepen in de materie rond valangst, en zullen zij op hun beurt integreren in de vormingen die door hen verzorgd worden aan huisartsen, verpleegkundigen, ergotherapeuten en kinesitherapeuten in Vlaanderen.
Contact

 
Oktober 2012 ● Volume 1, editie 1 ● Expertisecentrum Val- en fractuurpreventie Vlaanderen
 Stuur deze email door naar een vriend