Klik hier om deze email in uw browser te lezen
MIRA Ceti Nieuwsbrief, April-juni 2017
 

 
Volkssterrenwacht Mira opereert met de actieve steun van de Vlaamse minister van Economie, Ondernemen, Wetenschap,
Innovatie en Buitenlandse Handel, in overleg met de minister van Werk, Onderwijs en Vorming.
 
Crowdfunding van start: op weg naar een nieuwe supertelescoop voor MIRA ?
Beste lezer,
 
In deze nieuwsbrief zullen we het hebben over:
 
* Onze crowdfundingsactie is van start gegaan
* Enquête van de Vlaamse overheid over de bekendheid van (activiteiten rond) wetenschap en techniek in Vlaanderen
* De activiteiten op MIRA en bij de collega's van de andere Vlaamse Volkssterrenwachten
* Uit de bibliotheek
* MIRA Ceti sprak met Franky Dubois
* Ken je klassiekers: Pulsar CP 1919
* HistoRik over Anders Celsius
* Was de Big Bang echt het begin van ons heelal?
* Hoe zit het intussen met de nieuwe TRAPPIST 1-planeten?
* Wat is er de komende maanden aan de sterrenhemel te zien?
* Enkele astrofoto's van onze leden
 
 
Crowdfunding: 50 cm voor 50 jaar!
 
En inderdaad, we zijn van start gegaan met onze crowdfundingsactie onder de naam 50 cm voor 50 jaar!
 
In 2017 bestaat Volkssterrenwacht MIRA 50 jaar en dat gaan we vieren!
 
Eén van de projecten voor dit jubileumjaar is een grote verbouwing - de kleine Schmidt-koepel wordt vervangen door een dubbel zo grote telescoopkoepel, waardoor we onze groepen er eindelijk in kunnen ontvangen zonder dat onaangename sardientjes-in-een-blik gevoel.
De financiering voor de bouw van de nieuwe koepel is, mede met dank aan de Nationale Loterij, rond, maar natuurlijk willen we dan wel een kijker in die koepel plaatsen die er goed in past!
 
Daarom dit crowdfunding project - we willen graag in deze koepel de grootste telescoop van MIRA plaatsen, een 50cm spiegeltelescoop.
 
Een dergelijke telescoop op een deftige volgmontering gaat natuurlijk geld kosten - onze gewenste combinatie, een 50cm F/8 kijker met een stevige vorkmontering gaat ons zo’n € 40.000 kosten. Als we € 25.000 hiervan kunnen binnenhalen via crowdfunding kunnen we de rest van het bedrag zelf financieren - al zou een volledige financiering natuurlijk fantastisch zijn!
 
Meer info op deze speciale pagina op onze website, bekijk zeker eens het promotiefilmpje waarin Frank Deboosere iedereen probeert warm te maken voor dit mooie project.
 
Alleszins dank voor de jarenlange steun, en tot op MIRA, hoe vaker, hoe liever :-)
 
Volkssterrenwacht MIRA
 
      
 
Tegen eind september zal het even wennen worden op het waarnemingsterras!
 
 
 
!!! Bericht van de Vlaamse overheid in verband met een enquête die ons allen aanbelangt !!!
 
                             Uw mening over wetenschap en techniek in Vlaanderen          
            
 
Om een beter zicht te krijgen op de bekendheid van (activiteiten rond) wetenschap en techniek in Vlaanderen, lanceert IDEA Consult in opdracht van de Vlaamse overheid (Departement Economie, Wetenschap en Innovatie) een online bevraging rond dit thema. De resultaten van deze bevraging zullen dienen om de bekendheid van wetenschap en techniek bij een bredere groep mensen te kennen en om de activiteiten nog beter af te stemmen op het doelpubliek.
 
De bevraging is volledig anoniem en neemt ongeveer 10 à 15 minuten van uw tijd beslag.
Ga snel naar de bevraging via deze link: https://s.chkmkt.com/wetenschap-techniek.
 
Deelnemen kan tot 7 april. We hopen ook uw antwoord te mogen ontvangen!
Aarzel niet om deze link te bezorgen aan andere personen die geïnteresseerd zijn in de thematiek.
 
Voor informatie of technische vragen over deze bevraging kan u terecht op surveyWECOM@ideaconsult.be 
 
 
 
Spectaculaire proefjes tijdens de jongerencursus, tot groot jolijt van alle jongens en meisjes
 
 
Activiteiten op MIRA en bij de collega's

Op Volkssterrenwacht MIRA
 
Zaterdag 22 april 2017 om 15:00 uur >>> Lezing Steven Krekels

Vrijdag 28 april 2017 om 19:30 uur >>> Astroclub met Frank Deboosere

Vrijdag 26 mei 2017 om 19:30 uur >>> Astroclub met Frank Deboosere

Vrijdag 30 juni 2017 om 19:30 uur >>> Astroclub met Frank Deboosere

Zondag 02 juli 2017 van 10:00 tot 18:00 uur >>>ž Zonnekijkdag

 
Voor een uitgebreide beschrijving van al deze activiteiten kan je een kijkje nemen op onze website: http://www.mira.be/activiteiten.
 
 
Tijdens de Astroclub van juni krijg je nog eens alles te horen over het droeve lot van Pluto: van planeet gedegradeerd tot dwergplaneet. Of was het toch een wijze beslissing die de internationale astronomenconferentie in 2006 nam? Frank Deboosere zal het verhaal nog eens grondig uit de doeken doen, en tevens maak je ook kennis met vele andere kleine objecten in ons zonnestelsel die vaak zeer boeiende en verrassende werelden zijn.
 
 
 
 

Op MIRA zijn er een aantal werkgroepen actief waaraan leden van MIRA kunnen meewerken  of deelnemen.
 
► De werkgroep waarnemen vergadert elke eerste en derde woensdag van de maand om 20 uur in het clubhuis van MIRA (toegang via Abdijstraat 20). Kijk op de website voor up-to-date informatie, de precieze data en hetgeen er die avonden op het programma staat.
 
Je kan ook mailen naar rik.blondeel@skynet.be voor meer info.
 
► De werkgroep rondleidingen.
Jaarlijks krijgt MIRA ruim tienduizend bezoekers over de vloer, en om al die mensen een beetje wegwijs te maken i.v.m. sterrenkunde, ruimtevaart en weerkunde is de grootste troef van onze volkssterrenwacht het enthousiasme van een team vrijwilligers. Zij staan immers klaar om met behulp van onze waarnemingsinstrumenten allerlei hemelobjecten te tonen en om aan de hand van de vele maquettes, experimenten en het tentoonstellingsmateriaal de nodige uitleg te geven.
Om ons gidsenteam wat uit te breiden nodigen we alle geïnteresseerden uit om met onze stafmedewerkers een afspraak te maken. Naar aanleiding van een of andere rondleiding overdag of ’s avonds maken we dan samen met de bezoekers een tocht doorheen de volkssterrenwacht. Zo krijgen de kandidaat-gidsen meteen zicht op hetgeen de mensen van MIRA vertellen aan de bezoekers en hoe het er tijdens rondleidingen aan toe gaat. Nadien is er tijd om alle mogelijke vragen te stellen.
 
Je kan ook mailen naar francis@mira.be voor meer info.
 
► De MIRA jeugdkern organiseert maandelijks activiteiten voor jeugdige wetenschapsfanaten.
Voor jongeren van 9 tot en met 14 jaar is er elke tweede zaterdag een activiteit van 20:00 tot 22:00 uur.
Voor jongeren van 15 tot en met 18 jaar is er elke derde zaterdag een activiteit van 20:30 tot 22:30 uur.
Gedetailleerde informatie over wat er precies op het programma staat vind je op de webpagina van de jeugdkern.
 
Je kan ook mailen naar jongeren@mira.be voor meer info.
 

 
MIRA is ook aanwezig op de sociale media Facebook en Twitter.
Indien jij daar ook actief bent, kan je ons via die weg volgen en eventueel ons nieuws delen met jouw contacten.
 

 
Bij de collega's
 
Naast Volkssterrenwacht MIRA in Grimbergen kan je ook steeds terecht bij onze collega's van de andere Vlaamse Volkssterrenwachten:
Astrolab Iris in Ieper, Cozmix (Volkssterrenwacht Beisbroek) in Brugge, Volkssterrenwacht Armand Pien in Gent, Volkssterrenwacht Urania in Hove en de Cosmodrome in Genk.
 
Voor meer en up-to-date informatie verwijzen we graag naar de website http://www.volkssterrenwachten.be/.
 
 
 
 
En je kan zeker ook best af en toe een kijkje nemen op de website van de Vereniging Voor Sterrenkunde (VVS), daar vind je o.a. informatie over een heleboel sterrenkundeclubs, verspreid over heel Vlaanderen, die geregeld met boeiende initiatieven uitpakken.
 
 
 Astrokalender en nieuws uit de wereld van de sterrenkunde en ruimtevaart

Uit de bibliotheek
 
Onbekend is onbemind: wij hebben in onze bibliotheek een abonnement op een aantal zeer goede tijdschriften met nieuws uit de wereld van wetenschap, sterrenkunde en ruimtevaart. Je kan ze gratis komen lezen en raadplegen op MIRA.
 
Een greep uit de artikels van afgelopen maand:
Kosmische vuurwerkshows in NewScientist, februari 2017 over de nieuwe generaties professionele sterrenwachten
Protoplanetaire schijven in Zenit, februari 2017 over de materieschijven rond jonge sterren waarin planeten gevormd worden
New Horizons vliegt langsheen Pluto in Heelal, maart 2017 over de eerste exploratie ter plaatse bij dwergplaneet Pluto
Kosmische straling als wapen tegen dictators in Eos, april 2017 over het nut van kosmische straling om de Aarde te screenen
Het leven door een kwantumbril in Eos, maart 2017 over kwantummechanische fenomenen in planten, dieren en mensen
L'Univers, est-il plein de vie in Ciel & Espace, maart 2017 over het onderzoek naar buitenaards leven
How high-speed stars escape the galaxy in Astronomy, maart 2017 over snelle sterren die uit ons sterrenstelsel kunnen ontsnappen
The hunt for Earth's bigger cousins in Astronomy, april 2017 over de grotere kleine exoplaneten en hun bijzondere eigenschappen
The Milky Way's dark companions in Sky & Telescope, maart 2017 over kleine satellietstelseltjes en hun belang voor grote stelsels
Curiosity's discoveries on Mars in Sky & Telescope, april 2017 over de balans van 4 jaar onderzoek op de Marsbodem
Neutrinos: what do they tell us about the universe? in Astronomy Now, maart 2017 over het recente neutrino-onderzoek in de ruimte
Violent universe in Astronomy Now, april 2017 over extreem energierijke objecten in het heelal
 
 

MIRA Ceti sprak met...
Deze keer gingen we langs bij onze collega's van Astrolab IRIS in Ieper. Daar hadden we een afspraak met de werkgroepleider Zon van de Vereniging Voor Sterrenkunde, Franky Dubois. Je verneemt in dit interview hoe Franky geboeid raakte door de Zon, over zijn vele jaren ervaring met zonnewaarnemingen, over enkele unieke prestaties die hij op dat vlak gerealiseerd heeft, maar ook over zijn vele werkzaamheden op Astrolab. En het gaat ook over enkele zeer spectaculaire waarnemingen.
 
 
Je kan het interview met Franky Dubois lezen op onze website.
 
 

 
Ken je klassiekers
 
Een artikel dat enkele jaren geleden al te lezen was in ons tijdschrift hebben we nu online gezet, voorzien van een aantal leuke hyperlinks. Het gaat over de beroemde pulsar CP 1919, die ene waarvan men ooit dacht dat de radiopulsen die hij uitzendt afkomstig zouden zijn van Little Green Men. Er is ook een verhaal van vrouwendiscriminatie mee verbonden, en de cult muziekgroep Joy Division komt in dit verband ook even ter sprake. Hier vind je de link naar het artikel op de MIRA-website.
 
 

HistoRik
 
In het artikel van Rik Blondeel voor deze editie van onze nieuwsbrief maken we kennis met Anders Celsius, de man die zijn naam gaf aan de temperatuurschaal die wij hanteren. Lees er meer over op de MIRA website.
 
 
 
 
 

 
Was de Big Bang echt het begin van ons heelal?
 
Op MIRA hebben we een prachtige meterslange afbeelding hangen die de geschiedenis van het heelal voorstelt van de Big Bang tot nu. Bij die afbeelding worden soms drukke gesprekken gevoerd en komen veel vragen naar boven: kosmologie is duidelijk een materie die jong en oud enorm boeit.
 
Emiel Beyens schreef een nieuw artikel over de oorsprong van het idee van een evoluerend heelal, over de problemen die daarmee gepaard gingen en over mogelijke oplossingen vanuit wetenschappelijke hoek. Of daarmee de vraag naar een mogelijke pre-Big Bang beantwoord kan worden, kom je in het bewuste artikel te weten.
 
 

 
Hoe zit het intussen met de nieuwe TRAPPIST 1-planeten?
 
We kijken er haast niet meer van op: planeten bij andere sterren worden tegenwoordig aan hoog tempo ontdekt. Deze zogenaamde exoplaneten spreken tot de verbeelding, want sommige van die verre werelden zouden best eens heel erg op onze eigen planeet kunnen lijken. En we weten allemaal tot wat de evolutie op Aarde heeft geleid.
 
Bij de rode dwergster TRAPPIST 1 heeft een team van astronomen onder leiding van de Belg Michaël Gillon intussen maar liefst zeven exoplaneten ontdekt, waarvan enkele in de leefbare zone.
 
Lees meer over deze spectaculaire ontdekking bij de nieuwsberichten op onze website.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
Wat is er de komende maanden aan de sterrenhemel te zien?
 
De voorbije jaren kon je altijd een heel uitgebreide hemelkalender vinden in de gedrukte versie van MIRA Ceti. Zo hebben we een mooi archief opgebouwd in verband met het waarnemen van allerlei deepsky-objecten, inclusief de bijhorende zoekkaartjes. Weldra zullen we dat archief online zetten, zodat de waarnemer het hele jaar door van deze waardevolle informatie gebruik kan maken.
 
De Zon
 
Datum
Begin astronomische
schemering
Opkomst Ondergang
Einde astronomische
schemering
Declinatie
01-04-2017 05:16 07:18 20:15 22:17 +04°31'
08-04-2017 04:57 07:03 20:27 22:33 +07°11'
15-04-2017 04:36 06:48 20:38 22:49 +09°45'
22-04-2017 04:14 06:33 20:50 23:09 +12°11'
29-04-2017 03:52 06:20 21:01 23:29 +14°27'
06-05-2017 03:27 06:07 21:12 23:52 +16°31'
13-05-2017 03:01 05:56 21:23 ----- +18°22'
20-05-2017 02:29 05:46 21:33 ----- +19°58'
27-05-2017 ----- 05:38 21:42 ----- +21°17'
03-06-2017 ----- 05:32 21:50 ----- +22°18'
10-06-2017 ----- 05:29 21:55 ----- +23°00'
17-06-2017 ----- 05:28 21:59 ----- +23°22'
24-06-2017 ----- 05:29 22:01 ----- +23°24'
01-07-2017 ----- 05:33 22:00 ----- +23°06'
 
 
De Maan
 
Datum Maanfase
03-04-2017 Eerste Kwartier
11-04-2017 Volle Maan
19-04-2017 Laatste Kwartier
26-04-2017 Nieuwe Maan
03-05-2017 Eerste Kwartier
10-05-2017 Volle Maan
19-05-2017 Laatste Kwartier
25-05-2017 Nieuwe Maan
01-06-2017 Eerste Kwartier
09-06-2017 Volle Maan
17-06-2017 Laatste Kwartier
24-06-2017 Nieuwe Maan
 
 
De planeten
 
De planeet Mercurius is de komende maanden april, mei en juni zo goed als onzichtbaar voor ons. Eerst schuift Mercurius 's avonds snel richting Zon en verdrinkt bijgevolg in de zonnegloed. Op 20 april schuift de planeet naar de rechterkant van de Zon, maar omdat de baan van de planeet in deze periode erg schuin loopt ten opzichte van de baan van de Zon, is Mercurius ook in de periode van de grootste westelijke elongatie (17 mei) nauwelijks zichtbaar. dan schuift Mercurius weer richting Zon om op 21 juni in bovenconjunctie te staan.
 
De planeet Venus stond op 25 maart in benedenconjunctie met de Zon, na het fraaie spektakel van de voorbije maanden met Venus als avondster in het westen, wordt Venus nu de ochtendster in het oosten. Op 3 juni staat de planeet in zijn grootste westelijke elongatie en tegen half juni komt Venus zowat twee uur voor de Zon op, altijd maar hoger en hoger.
 
De planeet Mars is aan het begin van de avond in het westen te zien, dit nog tot goed halverwege de maand mei. Maar dan schuift de planeet steeds dichter richting Zon en bijgevolg is Mars in juni door de zonnegloed praktisch onzichtbaar.
 
De planeet Jupiter bevindt zich in het sterrenbeeld Maagd en komt op 7 april in oppositie met de Zon te staan. Goed nieuws dus, want dat betekent dat die schitterende planeet de komende maanden de avondlijke hemel in het zuidoosten tot het zuiden domineert.
 
De planeet Saturnus staat in april, mei en juni boven de zuidelijke en zuidoostelijke horizon, eerst in de ochtendschemering, maar dag na dag komt de planeet vroeger op. Tegen 15 juni staat Saturnus in oppositie, het enige nadeel is dat de planeet nooit hoog boven de horizon komt.
 
De planeet Uranus staat in het sterrenbeeld Vissen. Op 14 april staat Uranus in conjunctie met de Zon, in de praktijk zal het pas tegen eind mei zijn dat de planeet voor zonsopkomst in het oosten te zien is. Op 2 juni is er een samenstand met Venus, vanaf dan kan je Uranus altijd vroeger waarnemen in het oosten. Om Uranus te zien, gebruik je best een verrekijker of telescoop, met het blote oog lukt dat enkel onder optimale omstandigheden.
 
De planeet Neptunus staat in het sterrenbeeld Waterman en is vanaf half mei 's ochtends te zien. Tegen eind juni komt de planeet rond 01:00 's nachts op boven de oostelijke horizon.
 
 
Meteoren
 
Qua meteorenzwermen zijn er tijdens de maanden april tot juni enkele interessante zwermen actief.
 
De zwerm van de Lyriden is van enkele dagen voor tot enkele dagen na de piek op 22 april actief. Het gaat bij deze zwerm niet om hoge aantallen meteoren, maar het zijn snelle en heldere exemplaren, waarbij ook af en toe zogenaamde bolides (vuurbollen).
 
Van 21 april tot 12 mei zijn de Eta Aquariden actief met de maximale activiteit op 6 mei. In het ideale geval krijg je op dat moment per uur tot 60 vallende sterren te zien, maar er is veel storend Maanlicht dit jaar.
 
Zelfde verhaal voor de Ariëtiden, ook een interessante zwerm die van 30 mei tot 18 juni actief is met de piek op 7 juni. Maar door de storende Maan zal het ook bij deze zwerm niet mogelijk zijn om het maximale aantal van 60 meteoren per uur te kunnen waarnemen.
 
Via de website van de International Meteor Organization kan je een overzichts-pdf binnenhalen.
 
 

 
Astrofoto's van onze leden
 
De voorbije maanden mochten we weer een hele collectie astrobeelden zien passeren die door onze leden werden gemaakt.
Weeral prachtige foto's om duimen en vingers van af te likken!
 
Hier enkele sterke staaltjes van hun kunde...
 
 

 
Roland Oeyen, M45
   
 
 
 
 
 
Stephen De Rijck, Maankraters
 
 
 
 
 
 
Hubert Hautecler, Zon
 
 
 
 
 
 
Janos Barabas, Rosettenevel
 
 
 
Volkssterrenwacht MIRA vzw, Abdijstraat 22 - 1850 Grimbergen, www.mira.be